Interview van Inge Vleugels in het Balans Magazine

Als je gaat scheiden...

Echtscheiding: zo'n beetje een op de drie gezinnen krijgt ermee te maken. Daarbij ontspringen helaas ook gezinnen van de Balans-leden de dans niet. Sterker nog: het lijkt erop dat de relatie van ouders met zorgkinderen nog vaker dan gemiddeld strandt. Bovendien heeft een kind met gedragsproblemen een extra zorgvuldige aanpak nodig als het te maken krijgt. Al met al vinden er jaarlijks ongeveer 35.000 echtscheidingen plaats. Tel daarbij het aantal scheidingen op van mensen die niet officieel getrouwd waren en het is duidelijk: voor heel veel kinderen wordt dat een bittere realiteit. Volgens de officiële cijfers zijn dar er minimaal 60.000 per jaar. Dat betekent ook dat er jaarlijks duizenden kinderen met leer- of gedragsproblemen in een dergelijke situatie terechtkomen. en dat terwijl juist voor een kind met een gedragsproblemen scheiding van zijn ouders er extra inhakt. Niet zo gek: de spanning van een scheiding zorgt ervoor dat de rust en de regelmaat binnen het gezin veelal behoorlijk naar de achtergrond verdwijnen. Andersom geldt natuurlijk ook: het hebben van een kind met een leer- of gedragsprobleem trekt een enorme wissel op een relatie.

 

Wat doet een ADHD-kind met je relatie?

Recente cijfers voor de Nederlandse situatie zijn er niet, maar op de universiteit van het Amerikaanse Buffalo is een onderzoek gedaan onder 282 ouderparen van kinderen met ADHD. Daaruit bleek dat tegen de tijd dat het kind 8 jaar oud was, de helft van de ouders was gescheiden. Ruim meer dan het derde deel dat 'gemiddeld' is. Het gedrag van hun kinderen had een negatieve invloed op de relatie. Ouders kregen vaak ruzie onder de juiste aanpak en voelden zich vaak niet door de andere ouder gesteund en begrepen. De kans dat een relatie strandt bleek het grootst te zijn als het kind een oppositionele of antisociale gedragsstoornis heeft (ODD/CD).

Annelies (43): "Mijn ex en ik hadden vrijwel nooit ruzie, totdat we kinderen kregen. Na de komst van ons tweede kind, waar niks mee aan de hand was, werd ons eens te meer duidelijk dat onze oudste een bijzonder kind was. Het contrast tussen die twee was enorm. Op zevenjarige leeftijd werd onze oudste zoon de diagnose ADHD gesteld. Voor die tijd hadden mijn man en ik al heel wat ruzie gehad. Over de juiste aanpak, over wat wel en niet mocht. Mijn man vond me te toegeeflijk, ik werd wordend over de harde aanpak van mijn man. Achteraf waren we allebei machteloos en probeerden we van alles uit. In de loop der jaren werd het alleen maar slechter, niks leek te werken. Uiteindelijk zijn we uit elkaar gegaan. Dat is nu acht jaar geleden. Onze zoon heeft er erg veel moeite mee gehad en is vooral op mij heel lang boos geweest. Ik wilde scheiden, dus ik was in zijn ogen de boosdoener. Gek genoeg werd ons leven als ouder na de scheiding makkelijker: als co-ouders hebben we allebei de tijd om bij te komen in de week waarin hij bij de ander woont.

 

En wat doet een slechte relatie met een kind?

In het boek En de kinderen scheiden mee van G. Neuman & Patricia  Romanowski is te lezen dat de meeste kinderen van gescheiden ouders zich verdrietig, verward, boos, schuldig en in tweestrijd met zichzelf voelen. Als ze deze gevoelens niet kunnen uiten en op een gezonde manier kunnen verwerken, bestaat de kans dat het beeld dat het kind van zichzelf en van anderen heeft wat wordt aangetast. Wat het precieze effect op een kind is en hoe het ermee omgaat, hangt af van verschillende factoren. Zijn eigen leeftijd en ontwikkelingsfase, maar vooral ook hoe ouders met de scheiding en de situatie erna met elkaar omgaan. Lukt het om dit vervelende proces door te komen zonder al te veel ruzie en andere ellende? Of staan de ouders elkaar nagenoeg naar het leven? Keert de vrede terug en zijn ouders na de scheiding weliswaar geen partners meer maar wel echt samen ouders van dekinderen, dan  s de schade voor kinderen te overzien. Met andere woorden: hoe beter de relatie van de ouders tijdens en na de scheiding, hoe beter het met de kinderen doorgaans gaat. Scheidingsonderzoekers aan de Universiteit van Utrecht,  Ed Spruijt, is er helder over in zijn Handboek scheiden en de kinderen. Andere factor die volgen Spruijt meespeelt is duidelijk over het leven na de scheiding. 

 

Wat kun je als ouder doen?

Scheiden en ADHD
Als je last hebt van ADHD is het vaak lastiger om je emoties en gedrag te controleren. Bovendien maakt het hyperactieve, vluchtige gedrag het ook bepaald niet makkelijker om met anderen te communiceren.

Scheiden en PDD-NOS
Kinderen met PDD-NOS hebben moeite om gevoelens, emoties en gedachten te reguleren en hebben daardoor een tekort in het basale veiligheidsgevoel. Ze vinden het lastig om hun gedrag te controleren. Daarnaast hebben ze minder goed door wat realistisch is en wat niet. Dat maakt dat ze langer blijven dromen van terugkeer naar de oude situatie en dat ze zich niet zo snel aanpassen aan de  nieuwe situatie waarin papa en mama niet meer samen zijn.

Je leven in een fotoboekje
Kinderen zowel met ADHD als met PDD-NOS zijn minder sterk dan andere kinderen als het gaat om begrippen als tijd en afstand. Des te belangrijker is het om duidelijk te vertellen hoe het zit met de scheiding. Wanneer gaan papa en mama uit elkaar? Waar gaan jullie wonen? Hoe ver zijn de huizenuit elkaar? Krijg je dan je eigen kamertje? Hoe vaak mag je papa, mama zien, enzovoort. Hoe lastig het ook is als leven van de ouders zelf op zijn grondvesten staat te trillen, toch is het belangrijk om zoveel mogelijk structuur te blijven bieden en aandacht te hebben voor je kinderen. Dat valt, tijdens een heftige periode als bij een scheiding, bepaald niet mee.

Inge Vleugels heeft een coachpraktijk in het Limburgse Geleen die toevallig ook de naam 'Balans' draagt. 'Nee' lacht ze, dat is toeval. Er is verder geen relatie met de oudervereniging Balans, omdat ik al zo'n 25 jaar werk met 'zorgkinderen', zoals ik de kinderen met ADHD en PDD-NOS noem'. Inge Vleugels heeft in haar praktijk waarin ze voor ouders scheidingen regelt en begeleidt, een speciaal traject 'Balans voor kids', voor kinderen die problemen ronde de scheiding van hun ouders hebben. Het programma is geschikt voor alle kinderen vanaf een jaar of vijf, maar vooral ook voor kinderen met ADHD of stoornissen in het autistisch spectrum.

Ik probeer zoveel mogelijk maatwerk te leveren. Ik begeleid zowel de ouders als de kinderen tijdens dat hele proces. Tenslotte is het voortdurend balanceren tijdens en na zo'n scheiding, voor iedereen die erbij betrokken is. Ik spreek natuurlijk de ouders en begeleid het opstellen van het ouderschapsplan, probeer ouders die van hun scheiding een flinke klap krijgen te helpen op het gebied van herstel van zelfvertrouwen en ontwikkeling en regel praktische zaken. Daarnaast zie ik ook de kinderen gemiddeld een keer of drie tot vijf. Soms hebben we sessies met het hele gezin, soms met een kind alleen.

Belangrijk voor kinderen met een stoornis als ADHD of PDD-NOS is dat ik probeer structuur te brengen in alles wat er bij de scheiding komt kijken. Ik probeer het inzichtelijk te maken, ook praktische dingen. Dat kan door praten, soms door tekenen, of iets anders. Ik maak bijvoorbeeld vaak een 'troostdoos'.  Daarin mogen alle spulletjes die een kind graag meeneemt van het ene huis naar het andere. De liefste knuffel mag erin, een mooie foto van pap en mama, wat vertrouwde rommeltjes. Dat geeft houvast. En laatst ben ik met een puber met PDD-NOS met de camera op stap geweest. Heeft hij een fotoboekje  gemaakt  met een foto van zijn ouders, het huis van mama, het huis van papa, zijn hobby's, zijn school, de verschillende kamertjes. Zo kan hij door te bladeren zien hoe zijn leven er nu, na de scheiding uitziet. Zijn leven is letterlijk in kaart gebracht. Dat werkt erg goed. Ik probeer praktische zaken ook duidelijk te maken aan de ouders. Dat het bijvoorbeeld heel belangrijk is dat er in beide huizen een beetje dezelfde regels gelden. Dezelfde bedtijd, dat er door allebei de ouders wordt gelet op het innemen van de medicatie. Regelmatig komt het voor dat vaders te veel verantwoordelijkheid bij het kind zelf leggen. 

Meer lezen over scheiden? Kijk voor boek tips op www.balansdigitaal.nl


Gepubliceerd op: 19 februari 2013


Coachpraktijk Balans, Zuid-Limburg | Mail: info@coachpraktijkbalans.nl | GSM: 06-41072828